Ateş ve Sabrın Dansı: Erzincan Bakır Sanatı

Bakırın Başkenti: Erzincan

Anadolu’nun kadim topraklarında şekillenen bakırcılık, Erzincan’da sadece bir mutfak eşyası üretimi değil, yüzyıllardır süregelen bir "nakış" sanatıdır. Erzincan bakırcılığı, diğer bölgelerden (Gaziantep, Kahramanmaraş) farklı olarak, yüzey işleme tekniklerindeki "Kalemkarlık" (Engraving) ustalığı ile ayrılır. Erzincan Bakır İmalat Sanatı, Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından Coğrafi İşaret (Tescil No: 42) ile tescillenerek koruma altına alınmıştır.

Tarihsel Derinlik ve Gelişim

Erzincan bölgesindeki madencilik faaliyetleri Urartular dönemine kadar uzansa da, bugünkü "Erzincan Bakır Sanatı" kimliğini Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemi ve Cumhuriyet’in ilk yıllarında kazanmıştır. Özellikle 1940-1960 yılları arasında Erzincan, Türkiye'nin bakır işleme merkezi haline gelmiştir.

Eskiden "ham bakır" dövülerek sadece kap kacak yapılırken, Erzincan ustaları bu metali bir tuval gibi kullanmaya başlamış; Selçuklu geometrisi ve Osmanlı floral (bitkisel) motiflerini bakıra kazımışlardır.

"Bemağ" ve Çelik Kalem İşçiliği

Erzincan bakırını dünyaca ünlü yapan asıl unsur, şekillendirmeden ziyade süsleme tekniğidir.

  • Sivama ve Dövme: Bakır levhalar önce usta ellerde "Dövme Çekiç" ile şekil alır. Bu aşama bakırın moleküler yapısını sıkılaştırır ve dayanıklılığı artırır.

  • Tavlama ve Kalay: Şekil alan bakır, işlenmeye hazır hale gelmesi için tavlanır (ısıtılır) ve gıda temasına uygun olması için saf kalay ile kaplanır.

  • Kalemkarlık (The Masterpiece): Burası sanatın konuştuğu yerdir. Usta, "Çelik Kalem" adı verilen ucu elmas sertliğindeki aletle, bakırın üzerindeki kalay tabakasını ve bakırın kendisini mikron düzeyinde kazır.

    • Tek Vuruş Tekniği: Usta hata yapma lüksüne sahip değildir. Çelik kalemle yapılan her darbe kalıcıdır.

    • Motifler: Genellikle lale, karanfil, narçiçeği gibi bitkisel motifler veya sonsuzluk hissi veren geometrik Selçuklu desenleri işlenir.

    • Kişniş Gerdan: Erzincan'a özgü, oldukça zor bir süsleme stilidir.

Tecrübe ve Bilgelik

BAKIRIN PİRİ: ALİ USTA

Bakır sadece bir metal değil, sabırla işlenen bir aynadır. 50 yıllık çekiç seslerinde, Erzincan’ın tarihini ilmek ilmek işliyor, geçmişin nefesini bugüne üflüyor.

Gençlik ve Estetik

GELENEĞİ GELECEĞE TAŞIYAN EL: HÜSEYİN USTA

Dededen miras kalan zanaatı, modern çizgilerle harmanlıyor. Hüseyin Usta, her bir eserde eski usul ustalığı çağdaş tasarımla buluşturarak, bakırın hikayesini yeniden yazıyor.